Rušenje mitova o „miroljubivim“ primatima
Decenijama su bonobo majmuni (Pan paniscus) u naučnim i popularnim krugovima važili za „hipike“ među primatima – vrstu koja konflikte rešava ljubavlju i seksom, za razliku od njihovih rođaka, ratobornih šimpanzi. Međutim, novo istraživanje objavljeno u časopisu Science Advances baca potpuno novo svetlo na njihovo ponašanje. Naučnici su otkrili da u zatočeništvu ovi majmuni ispoljavaju slične nivoe agresije kao i šimpanze, ali sa jednom ključnom razlikom: metama njihovih napada.
Iznenađujući rezultati trinaestogodišnjeg istraživanja
Tim istraživača, predvođen Emilom Brajonom sa Univerziteta u Utrehtu, proveo je 13 godina prateći ponašanje skoro 200 jedinki u zoološkim vrtovima širom sveta. Analizom preko 3.200 epizoda agresije, utvrđeno je da su ukupne stope fizičkih sukoba kod obe vrste gotovo identične. Iako delimo oko 98% gena sa obe ove vrste, naša percepcija o njima kao o „dobrim“ i „lošim“ rođacima je možda bila previše pojednostavljena.
Razlike koje su uočene nisu u količini nasilja, već u njegovom smeru:
- Kod šimpanzi: Dominira agresija mužjaka prema ženkama, što odražava njihovu strogu patrijarhalnu strukturu.
- Kod bonoboa: Zabeležene su mnogo veće stope agresije ženki prema mužjacima, što je u skladu sa njihovim specifičnim matrijarhalnim društvenim uređenjem.
Zašto su bonoboi važili za mirnije?
Istraživači objašnjavaju da je reputacija bonoboa kao miroljubivih životinja delom nastala zbog toga što oni retko ubijaju pripadnike sopstvene grupe, što je kod šimpanzi češća pojava. Takođe, bonoboi žive u Demokratskoj Republici Kongo, u oblastima gde su hrana i resursi ravnomernije raspoređeni, što smanjuje potrebu za fatalnim sukobima oko resursa.
Ipak, ovo istraživanje pokazuje da „autodomestifikacija“ bonoboa – teorija da su ženke tokom evolucije birale manje agresivne mužjake – nije potpuno eliminisala nasilje. Kod bonoboa, mužjaci su i dalje agresivni jedni prema drugima, ali ženska dominacija služi kao svojevrstan kontrolni mehanizam. Razumevanje ovih obrazaca pomaže nam da bolje shvatimo i korene agresije kod ljudi, kao i ulogu društvenih struktura u kontrolisanju nasilja.
