Misterija stara više od jednog veka
Krvave vodopade na Antarktiku otkrio je britanski geolog Tomas Grifit Tejlor (Thomas Griffith Taylor) davne 1911. godine na glečeru koji danas nosi njegovo ime. Reč je o prirodnom fenomenu koji izvire iz jezera zarobljenog ispod leda milionima godina, a koji je decenijama zbunjivao naučnu zajednicu. Tek sada, zahvaljujući novoj studiji zasnovanoj na podacima koje je 2018. godine prikupio američko-kanadski geonaučnik Piter Doran (Peter Doran), dobili smo precizno objašnjenje njihovog porekla.
Koristeći termometre, GPS senzore i specijalne kamere, istraživači su zabeležili ono što su nazvali „slučajnim poravnanjem“. Otkriveno je da je tečnost koja izbija iz vodopada zapravo rezultat prirodnog sigurnosnog ventila. Termometri su registrovali termičku promenu koja je potvrdila da je slana voda iz unutrašnjosti glečera stigla do jezera, menjajući mu temperaturu, dok su GPS senzori zabeležili da je glečer potonuo za oko 15 milimetara pod pritiskom.
Zašto je voda crvena kao krv?
Jednostavno rečeno, slana voda ispod glečera je pod tolikim pritiskom da nosi deo težine samog leda. Kada se taj pritisak oslobodi, voda silovito izbija napolje, glečer se sleže, a jezero dobija gvožđe i hranljive materije. Što se tiče karakteristične crvene boje, ispod glečera se nalazi izvor prirodne vode koji je godinama akumulirao čestice gvožđa. Kada ova voda izbije na površinu i dođe u kontakt sa kiseonikom, gvožđe oksidira, dajući tečnosti boju koja simulira krv.
Studija objavljena u časopisu Journal of Glaciology otkrila je da se ovi jedinstveni vodopadi formiraju zahvaljujući drevnom slanom jezeru starom više od pet miliona godina. Visoka koncentracija soli održava vodu u tečnom stanju, a interakcija između leda i soli stvara dovoljno toplote da spreči smrzavanje, čak i na prosečnim godišnjim temperaturama od −17 °C.
Prozor u život na drugim planetama
Krvavi vodopadi su ključna lokacija za naučnike jer omogućavaju proučavanje mikroba u ekstremnim uslovima bez potrebe za bušenjem leda, čime se smanjuje rizik od kontaminacije. NASA intenzivno istražuje ova subglacijalna jezera jer bi ona mogla kriti elementarne oblike života zaštićene od ultraljubičastog zračenja. Nalazi sa Antarktika mogli bi se direktno primeniti u potrazi za životom na Marsu ili Jupiterovom mesecu Evropi.
Od 2012. godine, Krvavi vodopadi su proglašeni za Posebno zaštićeno područje Antarktika (ZAEP). Pristup javnosti je strogo ograničen, a jedini način da se vidi ovaj spektakl prirode je putem helikoptera ili broda, uz stroge dozvole za naučna istraživanja.
